PATÎLE ( ŞANBOREKÊ MÊRDÎNIYAN)

Kevanî - 08:49

' Te behsa patîleê qenc bike
Çi reng tête xwarin zebanî veke

Digel runê teze we toraqa pak
Bi zehter1 welê qenc bi tenik be jî çak2

Eger bête pehtin bi sêlê bixwu
We ger bi firinê ye esla mexwu

Hevîr e hevîr e hevîr e hevîr
Tu guh dêre vê bendê3 min ey emîr

Eger nakî bawer ku patîle xweş
Bipirse ji şiblî efendiyê leş'

Ji Bo Meraqliyên Wê

Ev beytên li jor bi destê Şêx Muhyedînê Hênî hatiyê nivîsin. Min ev beyt ji kîteba ya bi navê ‘ Beyana Xwarinan û Zewqên Wan ‘ girtin . Şêx Muhyedînê Hênî di sedsala 19 emîn de jiyaye.
Ez ê îro heta ji min bê qala Patîleyan bikim. Ewilî ez vê bejim; li gelek cîhan ji Patîleyan re dibêjin Şamborek/Şanborek.

Li gorî Şêx Muhyedînê Hênî, ji bo patîleyan hevîrê tenik divê, ji bo navikê wê jî toraq û cahter divê. Helbet wekî ku her kes dizane vekirina hevîrekî tenik hunerek e û ji bo piştî biraştinê jî rûnê teze divê. Şêx jî dibêje, tehma yên firinê qet nagihê yên li ser sêlê biraştin.

Patîleyên Kurdî

Pekî Toraq çi ye? Min bihîstibû lê ji bo piştrast bikim, min ji porspîyên malbata xwe jî pirsî. Zemanê berê xelkê dew dikula ji bo rûnê nivîşk. Piştî dew dihat kulan , ew rûn ji ser dihat girtin. Ew dewê mayî ji bo qusandinê dihat kelandin, piştî kelandinê tê parzinîn û ya mayî wek lorikê dixuye. Hahh! Îşte Toraq ew e. Gotin Toraq û Lorik ne eynî tişt e. Toraq ji dew, lê Lorik ji ava penîr an jî ji şîrê qusiyayî çêdibe.

Cehterî jî gihayek e, tê hişkkirin an jî bi şînî tê xwarin. Min ji xaltîka xwe ya 55 salî pirsî, got; me di ciwaniya xwe de tim dixwar, piştî em çûn bajaran me fahm kir ku tehma wê dişibe ya Kekîkê. Go berê li dora çemê gund şîn dihat û diket dahnokê, mehîrê û hwd. Herî zêde jî gava goşt dihat biraştin pîrika me ew bi kar dianîn.

Îro li herêma me, piranî goşt û pîvaz, dixin navikê patîleyan; yên penêr dixinê jî hene tabî. Yên  penêrên cûr bi cûr bi kar tînin hene; Penêrê Helandî, Lorik, Penîrê Sîxikan. Lê îro-ro, dev ji bikaranîna wê berde, mixabin hema bêje kes nizane ku Toraq çi ye . Gava penîr dikevê, hinek bexdenûs jî hûrik hûrik tê hûrkirin û tevlî penêr tê kirin. Kesen ku cehterî nas dikin pir kêm in û wek berê hew şîn jî tê û nayê xwarin jî.

Mixabin ez bi kêrî vekirina hevîr nayêm. Nizanim vekim û patîleyan çêkim jî. Ez wê rojê mevanê hin canikan bûm û ji min re Patîle vekirin. Hemû yê goşt bûn. Ji bo ez tehm bikim çend hebên bipenêr jî çêkiribûn. Wekî min got êdî gelek kes bi goşt û pîvaz navikê xwe hazir dikin.



Bi rastî jî pir xweş bûn . Min jî ji bo we çend pirs ji wan kirin.

Min got; gelo gava meriv patîleyan çêdike çi muhîm e?

Gotin; wekî hûn zanin pêşî ji bo patîleyan hevîr tê vekirin û dawîyê navik dikeve nav hevîrê ku bi tenikî hatiye vekirin. Paşê jî li ser sêlê de dê biraştin. Em ne qiyme, goştên ku bi destan hûrik hûrik tê hûrkirin, yanî goştê kêrê dixin navikê. Ji bo lezzet û ekla xwarinê  li cîh be.
Hevîrê wê bila hilatî be, meriv bi hevîrê şikeva diêşe.
Pîvazê ku hûn ê têxin navikên patîleyan jî, bi destan hûrik hûrik hûr bikin, nexin robotê. Em pîvaz û goşt hama bêje wek hev dixinê, pîvaz ku pir hindik be, bi min ne xweş e. Piştî we pîvaz hûr kirin, kevçiyek xwê bavêjin ser, pîvazan bi xwê re baş bifirkînin û dawiyê bişon. Hûn zanin gava ku pîvaz hebkî zêde dikeve xwarinekê, meriv bi wê jî diêşe. Ji bo mêvanên we bi dilêkî rehet bixwin û piştî xwarinê jî pê neêşin li vê dîqat bikin.

Min got; dest û milên we sax bin.

Wan jî got; efîyeta canê we be 😊


 1  Di nav Kurdan de îro wek ‘cehter’ jî tê binavkirin û navê gihayekî ye ku dikeve nava xwarinan û wek baharat tê bikaranîn.
2  Xweş, leziz
3 Her çiqas ev peyv di metna orjînal de wek ‘bend’ê hatiye nivîsin jî, li gorî peywendê lazim e ‘pend’ be, yanî ‘şîret’ be.
4 Şiblî, bi erebî ji têjika şêr re tê gotin. Yanî eger tu nake bawer ku patîle xweş e, ji şêrê ku leşan bixwe pirs bike, ew ê jî bibêje ku patîle xweş e.


TE EV XWENDIN?

4 yorum

  1. Saeta te xweş, ji bo xwarineke bi ber jibîrkirinê ve te aniye ziman û destê wan sax be yên Semborek cekirine

    YanıtlaSil
  2. Spas ☺️ Xwarin ji bo min zewq e , ez bi kêfxweşî dinivîsim , hevî me hun jî bi zewq dixwînin :)

    YanıtlaSil
  3. Li zanîngeha Agirîyê mamosteyekî ji keçikekê re gotîye "here navên xwarinên Agirîyê û bi çi awayî çêeibin hîn be were" Keçikê gotîye "temam." Mamoste vê carê gotîye "Aha nav bir kurdî bin, nabeyna me dê xerab be"


    Ev tê çi wateyê? Ev tê wateyê ku here ji me re xurekên kurdan bidizin.

    Îja keçik jî dibêje "ne yapayîm bende türkçe isimlerini bulacam. Yoksa dersden kalırım" min jî got "xwedê te bikuje, meriv sewa notan çand û kultura milletê xwe nafiroşe"

    Hefteya borî jî dîsa li Agirîyê, mamosteyan ji xwendevanan xwestibû ku herin çîrokan bi tirkî berhev bikin. Lê Agirîyê tirk tunenin. Dê çawa be? Dê bi mecbûrî, sewa notan wergera wan bikin.

    Yanî xuyaye ku dewletê biryar daye ku li Kurdistanê berhevkarîyê bike, û bike malê tirkan.

    Tu jî heta qala zik dikî, balê bikişîne ser tiştên wuha.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ê îja mal ne xirab, sûcê vê blogê çîye?

      Sil