Piştî rêwîtiyeke 5 saetan ez gîham otogara Entabê.

Otogara Entabê û Fistiqên Navdar

 Keçika ku li gorî emrê xwe zêde maqyaj li xwe kiribû, pirsên ca xwe yên Kurdî hertim Tirkî lê vedigerand.
 Dikandarê li hundirê otogarê, pirsên wê dayika kitan-spî hertim bê dilê xwe û Tirkî lê vedigerand. Wekî ku ji zanebûna Kurdî adiz bû.
 Çar zilaman çay xwest ji çaycî, her çar jî şekir nediavêtin çayê. gotin; “4 heb bi 5 lîre nabe?” mîlyonekî hûr li cem wan tinebû. Çaycî madê xwe tirş kir, got: “Ez çay difroşim, şekir jî li ber didim. Bi şekir an jî bê şekir kêfa we” û ew milyonek xwe jî ji wan sitend.

Min xwest ji sînorê Mêrdînê derkevim, li bajarekî din hebkî hilma xwe derxim lê li cihê ku ez çûm jî min dîsa tim çavê xwe li tiştekî ji me, ji axa me digerand.

Çavên min tiştek ji me nedît, guhê min jî seh nekirin lê zikê min kêf kir. Min têra xwe xwar û vexwar. Ez ê di sê beşan de qala xwarinên ku min xwar bikim. Taştê, firavîn, şîv.
Axir her du rojên ku ez li wir bûm, dinya xweş bû, fenanî biharê bû û serma tine bû.
 Gava mesele ger û gezmax be, ez nikarim bê xwarin bikim, hewce ye bi xwarinên xweş zikê min jî geş bibe. Gava ez giham Entabê şev bû, ez rasterast derbasî mala hevala xwe bûm. Bi malbata xwe re dijî. Em rûniştin, me li hev pirsî. Berî ku em rakevin ca wê ji hevala min pirsî: “keçika min, sibê ji bo taştê ti plana we heye an na? Heger em ê bi hev re li malê bixwin ez ê nokan têxim avê.” Ez şaş mam; nok û taştê. Hevala min go: “Em qet bê nok taştê naxwin diya min ji bo wê pirsî.” Lê ji bo taştê cîh eyar kiribû, sibehê em çûn pastaxaneyeke bi navê ORKİDE.

Menuya Orkide

Nav hefteyê bû le dîsa jî qelebalix bû, bi min ev têsîra tehtîla somestirê bû. Gelek kes bi malbatî hatibûn lê yên tene hatibûn jî û yên bi hevalên xwe re hatibûn jî hebû. Me taştê xwest û hevala min li ber taştê qatmer jî xwest. Min qet qatmer nexwaribû heya wê gavê. Go: “Xelkên derve qatmer wek şêranî dixwin lê em piranî di taştê de dixwin.” Ya rast; qatmer bi tena serê xwe hêja bû ku ez ji Mêrdînê herim heya Entabê.


 Cara yekem bû min dixwar û gava min xist devê xwe, min xwest ji bilî tehma qatmerê tiştekî din hîs nekim. Min çavên xwe girtin û guhên xwe jî ji dengen derdora xwe re girtin. Heyat bû, nayê tarîfkirin. Cihê ku me lê xwar, mitbaxa wê ne vekirî bû.

 (Ev vîdeo li cihê ku ez ê li jêr behs bikim û me lê taştê xwar nehat kişandin. Çimkî mitfaxa wir ne vekirîbû. Min ev vîdeo li mekanekî din girt.)

Sankî mêrik bi hevîr û fistiqan re dansê dike û ew qatmer bi wî awayî tê ber me. Ji bîr nekim û bibêjim; rûnê nivîşk jî ji bo tehma Qatmer gelek muhîm e. Bi xêra rûnê nivîşk, qatmer di devê meriv de dihele.



Min nexwest neheqî li qatmerê bikim û ewilî behsa wê kir lê îja taştê jî taştê bû haa... Heya nan nû ji firinê derketibû û dûxana wê hê li ser bû. Cûreyên taştê giş hebûn. Meriv ji tehma wan têr nedibû. Qalîteyên wan gelek baş bûn.

 Lê çi ferqa taştêya Entabê û ya me hebû? Ez bêjim; nok û fasûlî. Hevala min go: “Em li malê jî ji bo taştê vê hazir dikin” Got: “Nokê me ne di nav avê de, lê ên vir bi saetan di biharê de dimîne û dinermije. Loma jî tehma nokên derve ji yên li malê xweştir e.” Bi baharatan jî xweş kiribûn; simaka hûr, kîşnîş û îsota sor a hûr lê kiribûn. Zeyt bikar anîbûn û ev tenê ji bo kêfa min jê re were bes bû. Zeyt heyat e. Fasûliyên wan ên hişk, ne ew ên ku em dikin tirşik in, cûreyek din in. Ew fasûlî kiribûn mezeyeke xweş. Haaa, ji bîr nekim ne fistiqên wan ên meşhûr lê gûz di mezeyan de hebûn. Gûz xistibûn nav zeytûnan jî. Tehma gûzan jî wekî wan gûzan bûn ku hîn derveyî wan şîn e, meriv ji dar dike û dixwe. Dara gûzan a li bexçeyê mala kalikê min anî bîra min. Gava me ew gûzên şîn dixwar destê me jî wekî ku em hinne bikin sor dibû. Ax xwezî bi wan rojan ... Welhasil, waxta ku mesele xwarin be, Entabî ji heq tên der, min ev fêm kir.

Le îja me ji bo ev taştêya hêja çiqas pere dan? Ev jî fîşa wê ye.

Rast e buha ye piçekî lê hêja bû. Yanî gava hevalên meriv werin û mirov wan bibe vê pastexaneyê, ji ber fedî nake. Mirov dikare bi ken û kêfxweşî û bi xizmeta baş a personelên wan demeke xweş derbas dike. Dest û keda wan sax be..


Wê nivîsên min ên li ser Entabê dewam bikin.. Li bendê bin..

Îro ez ê behsa fêkiyên(sebzeyên) hişkkirî û dolmeyên ( Li cem me ji dolmeyan re dibêjin Kortik an Kodik) me yên navdar bikim. Li herêma me ji qittî bigrin heya şelengoyan , bacan, îsot, pîvaz, dolme(kundir); tiştên ku hundirê wan vedibin giş tên dagirtin.

Le îja fêkiyê hişkkirî çi ye? Ew ji ku derket? Çima fêkî tên hişkkirin? Zemanên berê fêkiyên havînê, ji bo ku zivistanê jî bên xwarin an jî bikaranîn dihatin hişkkirin. Ew tava deşte ya tûj, hişkkirinê hêsan dikir, hê jî dike. Fêkî ji bo tirşikê dihatin hûr kirin, li ser sîniyan radixistin û li ber tavê ew hişk dikirin. An jî ji bo dolmeyan dihatin vekirin, bi benikan dihatin dardekirin û dîsa li ber tavê dihat hişk kirin.

Ev berê seba tinebûnê bû le êdî ew tehma wan ketiye bin zimanê me û em nikarin devjê berdin. Hê jî em hişk dikin û em bi kêf dixwin. Ji bo kesên nikarin bi xwe hişk bikin, li ser internetê jî malperên ku fêkiyên hişkkirî difroşin hene. Min li çend malperan mêze kir, yek ji wan jî www.yerli.market/ e. Siteyek kêrhatî û ewle dixuye. Benikên 50 heb bacanên (yên reş) hişk di vê malperê de 15 lîreyan, 50 hebên îsotan jî bi 20 lîreyan e. Diya min dibêje; dinya bûye rihetî :)

Gava li zaningehê bûm, car carna hesreta xwarinên diya min dida dilê min. Rojek min dît, li Komageneyê (bi Ecînê [çiğköfte] xwe navdar e), dolmeyên hişk (ên dagirtî) tên firotin, min go ez bicerribînim;helbet tahma wan ne wekî yên malê bû le dîsa jî li gorî yên hazir ne xirab bûn, belkî em xwendekar bûn û ji tinebûnê bi min xweş hatibû, nizanim. Li Komageneyê 250 gramê îsot û bacanên hişk ên dagirtî jî bi 7 lîre û nîvan e. Heçiyê dixwzin biceribînin, bila haya wan jê hebe.


Ka em vegerin ser meseleya xwe. Em çi hişk dikin? Mîsal; bacanênreş, îsot, kundir(kabak), fasolêşîn,bamî. Dolmeyan em qet bê simak çênakin, li cîhên din çilo ye nizanim lê li ba me simaqa hebî dikeve nav gelek xwarinan û jinên me pir ji tirşayiyê hez dikin.

Baş e; me ewqas behsa hişkkirinê kir; vêga ez ê tarîfa dolmeyên hişkkirî bidi we û dilên we xweş bikim xwendevanên ezîz.

Melzeme:

• birinc
• goştêsor
• fêkîyên hişkkirî
• li gorî daxwazê lehane, pel
• birinc
• bexdenûs
• îsotê şîn
• bacanê sor
• îsota hûr
• ava bacanan
• pîvaz
• sîr
• simaqahebî
• xwê
• zeyt ( bi xwe ya zeytûnan bikar tînim)

Ji Bo Meraqliyên Wê

Patîleyên Kurdî

Zeytûnên Xilxalî

Ez dizanim gava ku behsa Dêrika Çiyayê Mazî dibe, îlleh Zeytûn tên bîra we. Zeytûnên Dêrikê hûrik in, wek morîka piçûk in, rûnê wê zêde ye. Çeşîdê wan hene lê yên herî biqiymet ê Xilxalî ne. Ekla wê û tehma wê li gorî yên hazir ên li marketê tên firotin gelek zêdetir e. Ê zanin jixwe dizanin, ê nizanin jî teqez bixwin, jê nemînin.

Zeytûnfiroş

Sal 2017, ez bi xwe difikirim ku xwarin heyata me bi xwe ye û hewce ye her kes divê zanibe çi bixwe çi nexwi, çi baş e çi ne baş e. Zeytûn ji bo laşe me, bi taybetî jî ji bo qelbê me hevalekî bêhempa ye. Mesela Omega 3 felan. Ez nizanim di nivîsên xwe de behsa tiştên werê bikim , hûn dixwazin hîn bibin an ne hewce ye? fikrên we ji bo min muhîm in, ez çawa dewam bikim nivîsên xwe ?
Pispor dibejin 5 zeytûn, porsiyonek e û ev teqabîlî derdora 42 kaloriyan dike. Çimkî rûnê wê zêdê ye , gava we xwar hewce ye hûn dîqat bikin. Ji bo Zeytûnê Dêrikê ne mimkun e tabî, em Dêrîkî zikê xwe didin ber zeytûnan 😊


Gava diçûm unîversîtê hevalên min ên kurd, bi zeytûnên Dêrikê yên navdar nizanibûn. Ez ecêbmayî dimam. Lê êdî têra xwe populer e. Kengî evqas populer bûye nizanim lê êdî li her derê li ber çavê min dikeve, dêmek kî pir tê ecibandin û talep jî heye. Li Mêrdînê min tim didît ku tê firotin ama ew roj li Amedê jî min ew li supermarketekê dîtin, kiloya wê li wir 15 lîre bû. Li Dêrikê jî li dora 10 lîreyan e.

li Amedê Supermarketek

Li Mêrdînê kafeyeke Tevî ku hêj nû ye jî, gelek tê ecibandin heye. Bi taşteya xwe (ya açıkbüfe) navdar e. Hevalan pir behs kir, me go em jî herin. Hew min dît di nav xwarinan de Zeytûnên Derikê jî hene. 8 çeşît zeytûn hebûn, yek ji wan jî Zeytûnên me yên Xilxalî bûn. Bê zeytun nizanim taştê bixwim, min dîrekt du sê kevcî xistin tebaxa xwe. Ez li derve pir taştê naxwim ama gava min dît kêfa min hat. Li ser çend sîteyên înternetê jî min dît ku Zeytûnên Dêrikê tên firotin, buhaya wan zêde bû lê piyaseya zeytûnên me çêbûye, kêfa min hat. Li her derê belav dibe, pir baş e.

Li Kafeyekê Zeytûnê Dêrikê

Li gor lêkolînan, li dinyê eslê zeytûnan (tirkî dibêjin; gen merkezi ) ji navbera Dêrik , Meraş û Hatayê ye. Yani ev zeytûnên ku em dixwin neguherîne, eslê zeytûnan jî, li van deran e û zeytûn ji vir belav dinyê buye ( ji bo meraqliyê wê kaynak jî heye). Heta mezinên me jî qal dikin; gava ku Nebî Nuh, ji bo ku fam bike bê ka av kişyaye an na, kevokek şandiye dinyayê. Ew kevok bi şaxeke zeytûnê vedigere, dibêjin ew şax ji axa Dêrîkê ye. Ne dûrî aqilan e, Dêrîk nêzîkî Cûdî ye.

Hevalno axa Dêrikê pîroz e, zeytûnên wê jî. haya we jê hebe 😊

Li cem me parsûyê heywanên wekî kar û berxan tên dagirtin. Mirîşk, elok, qaz û werdek jî bi saxî tê dagirtin. Yanî birinc tê xistin hundirê wê, derdora heywanê an jî parsûyê tê dirûtin û dû re tê kelandin. Li gorî daxwazê mirov dikare baharat û goşt bixe nav wî birincî. Ez ê îro tarîfa parsûyê dagirtî yê berxan bidim we, ez ê parsû biheşînim yanî. Pir bi zahmet e û ji ber ku ez tenê bûm, ji bo ez ji we re fotograf bikşînim ez ketim hezar şiklî. Heke ne kesek li ber dilê min pir şêrîn be, ez qet ji bo wan nakevim vê zahmetê û vê xwarinê çênakim bi rastî. Ji ber ku ev xwarin hebkî bi teşqele ye û gelek wextê mirov digre (herî kêm 3 saet). Yanî ez bi xwe dikarim ji sibê heta êvarê xwarinê çekim û jê aciz nebim le ez we nizanim 😊








Melzeme ;

· Parsû (tu yê herî cem qesap, bejî; “birê min ez ê parsû dagrim, ji min re parsûyê berxikekî eyar bike.” herî kêm rojek berî tu dagrî, hewce ye dînlenmîş bibe)
· Birinc
· Goştê nerm ê hûrkirî
· Bexdenûs
· Qerebîber, yenîbahar
· Zeyt
· Xwê
· Simaka hebî
· Ava bacanan(firingiyan)


Ez bi xwe ji behîv û mewîja tê de hez nakim lê heger hûn hez dikin, hûn dikanin tevlî bikin. Di serî de ji bo heşûya xwe goştê xwe hûrik hûrik hûr bikin. Bavêjin tawekê, bila ava xwe berde û lê zuha bibe. Pişt re, hinek zeyt û ava bacana (qasî kevciyek tatlî) pê re sor bikin û deynin aliyekî. Baxdenûsekê hûrik hûrik hûr bikin û wê jî deynin hêlekê. Birinca xwe sor bikin. Ji bo her qedeheke birinc, qedeheke av em ê têxin. Bele wê hişk be lê wê di nav parsûyê me de jî hebkî bikele. Goşt, baharat û baxdenûsên xwe nav li hev bixin…







 Êdî hûn dikanin derdora parsû bidirûn û em ê tenê cîhekî piçûk bihêlin ji bo em birinca xwe têxinê. Hundirê parsûyê xwe baş xwê bikin. Ez pariyekî zeyta qijîli bera hundir parsûyê xwe didim. Me birinca xwe hemî xist hundir, îja em ê wî cîhî jî bidirûn û em ê bidin ser. We da ser, teqrîben 3-4 ketil av xist ser (ava kelandî, ne ya xalî). Her rûyekî parsûyê xwe, ez nêzî saet û nîvekî dikelinim. 3 saet li ser êgir dimîne ew av, heta dawî gelek kêm dibe. Paşê ji nav avê derxin. Me kevcî û nîvek ava bacana rind sor kir û hinek baharat xistin ser. Em ê vê ava bacana him berî ez têxim fırnê li rûyê parsûyê bidim, him jî ez ê têxim ava wê û ew simaka min xistibû nav avê, li ser biparzînim. Gava em ê parsû bixwin, em ê wê avê li tasan tijî bikin û deynin dora wê. Em jê re dibêjin Eşgene, mmmm 😊






Derdora 15-20 deqeyan di firinê de ma, ruyê wê qemirî; êdî hazir e. Benikê ku we pê dirûye jê bikşînin û deynin ser sêniyê. Ez gava çêdikim hinek birinca rijî jî didim dorê, ji bo ku yê bixwaze wê jî tahm bike.

parsûyê dagirtî

 Em wî goştî bi destê xwe ji hev dixin û bi destê xwe li ber mevanê xwe hûr dikin. Li cem me ev hurmetek e. Efiyet be.